مرکز چشم پزشکی دکتر حبیب زاده
ارائه خدمات تخصصی چشم پزشکی با آخرین تکنولوژی روز دنیا
پیشگام در ساخت لنزهای طبی و فیتینگ حرفهای
حبیب تابان
كراتوكنوس
قوز قرنیه (کراتوکنوس): علائم، تشخیص و درمان
قوز قرنیه یا Keratoconus یک بیماری پیشرونده چشمی است که در آن قرنیه نازک شده و به تدریج حالت مخروطی به خود میگیرد. این تغییر شکل قرنیه منجر به ایجاد آستیگماتیسم نامنظم و کاهش بینایی میشود. در این مقاله به بررسی جامع علائم اولیه، روشهای تشخیصی و گزینههای درمانی این بیماری میپردازیم.
نویسنده: تیم تخصصی لابراتوار لنز حبیب تابان | تاریخ بهروزرسانی: دی ۱۴۰۲
علائم اولیه کراتوکنوس
علائم اولیه کراتوکنوس معمولاً به صورت تاری دید یک چشم نسبت به چشم دیگر است. گاهی بیمار احساس دوبینی در یک چشم به صورت یک سایه بالای جسم دارد در حالی که دیدش خوب است.
ریفریکشن بیمار، یک آستیگماتیسم مخالف قاعده را نشان میدهد که به مرور نامنظمتر میگردد. در مراحل اولیه کراتومتری، لزوماً قرنیه استیپ نیست ولی ممکن است نامنظم ظاهر گردد.
بعضی مواقع ممکن است اعداد کراتومتری متوسط در انتهای دامنه اعداد فلات قرنیه باشد. نازک شدن قرنیه گاهی زمانی نسبتاً طولانی مقدم بر اکتازی قرنیه دیده میشود (وودوارد ۱۹۸۰).
نکته تشخیصی: تشخیص وارپیج ناشی از پوشیدن کنتاکت لنز P G R از کراتوکنوس اولیه حتی با کمک فتومتراسکوپی کامپیوتری هم مشکل است. در این قبیل موارد، کراتوکنوس اولیه را میتوان به بهترین وجهی به وسیله پاکیمتری توپوگرافیک تشخیص داد.
تشخیص کراتوکنوس
ضخامت قرنیه در مرکز یا نزدیک به مرکز اگر مساوی یا کمتر از ۴۸۰ میکرون باشد تقریباً همیشه برابر کراتوکنوس است یا حتی چنانچه محل نازکترین ضخامت منطقه خارج از دایره محور دید باشد.
پاکیمتری توپوگرافیک
پاکیمتری توپوگرافیک Corneal Topographic Pachymetry یک روش تشخیصی پیشرفته است که ضخامت قرنیه را در نقاط مختلف اندازهگیری میکند و نقشه توپوگرافی قرنیه را ارائه میدهد. این روش برای تشخیص زودهنگام کراتوکنوس حیاتی است.
اولین علامت کراتوکنوس، نمایان شدن مشخص اعصاب قرنیه بوده و قرنیه چین خوردگی (استریا) یا خطوط عمودی پیدا میکند که اولین بار توسط الشنیگ (۱۸۹۴) شرح داده شد.
شکل 20.2: استریای قرنيه در كراتوكنوس - چين خوردگي قرنيه ناشي از استيپ شدن قرنيه
در ۱۹۰۶ فلیشر حلقه آهنی را توضیح داد که به نام او شناخته میشود (منبع). این حلقه اغلب ناکامل است و عبارت از تجمع ذرات فریتین (پروتئین حاوی آهن) در فضاهای گشاد شده بین سلولی و/یا در واکوئلهای سیتوپلاسمیک لایه بیزال سلولها و وینگ سل اپیتلیال قرنيه است.
شکل 20.3: حلقه فليشر در كراتوكنوس - تجمع ذرات آهن در قرنيه
اسکار قرنيه در كراتوكنوس
تعداد بسياري ازبيماران كراتوكنوس سرانجام درجاتي از اسكارقرنيه پيدا خواهند كرد كه به كنتاكت لنزارتباطي ندارد ولي ممكنست كنتاكت لنزآنرا تشديد كند. اين اسكارها احتمالاً اپاسيتههاي كوچك موضعي ويا اسكارهايي زيرغشای بومن يا ماقبل دسمه ميباشند.
اسکار قرنیه در بیمار مبتلا به کراتوکنوس پیشرفته
هیدروپس قرنیه
درصد قليلي ازبيماران دچار هيدروپس قرنيه ميشوند كه به غلط آنرا "كراتوكنوس حاد" مينامند. در اينجا ورم قرنيه توسعه ناگهاني يافته و به دنبال آن پارگی دسمه معمولاً در جهت عمودي يا عمودي مايل اتفاق ميافتد.
شکل 20.5: هيدروپس قرنيه در كراتوكنوس
شکل 20.6: هيدروپس قرنيه پيشرفته
نکته مهم: هيدروپس دردناك بوده و به علت گسترش اسكار موجب كاهش ديد شده ولي انحنای قرنيه فلات شده و موجب ساده شدن فيتينگ لنز قرنيهای ميشود. پوشيدن لنزباعث هيدروپس نميشود گرچه ماليدن محكم ميتواند موجب آن بشود.
اقدامات درمانی کراتوکنوس
اقدام درمانی بستگی زیادی به محل (لوکیشن) قوز و وجود امکاناتی از قبیل در دسترس بودن مراکزی مجهز برای سرویس کنتاکت لنز که قادر به جوابگویی برای پیشرفتهترین کیسهای قوز قرنیه و نیز روشهای جایگزینی از قبیل کراتوپلاستی و اپی کراتوپلاستی میباشد (در ایران: لابراتوار دکتر حبیبزاده با پیشرفتهترین تجهیزات در دسترس همگان میباشد).
نکته مهم: بسیاری از بیماران نگران پیش آگهی درازمدت وضعیت خود هستند بنابراین اهمیت دارد تا آنجا که میتوانیم آن را ارزیابی کنیم. در یک مطالعه درازمدت کراتوکنوس، کوکس (۱۹۸۴) نشان داد بالای ۷۰% بیماران به کمک کنتاکت لنز تیزبینی ۱۰/۷ یا بهتر را بیش از ۵ سال حفظ کردند (منبع).
فیتینگ لنز در کراتوکنوس
هر نوع لنزي بكارگرفته شود - فرم كلاسيك كراتوكنوس فيت تري - پوينت تاچ مطابق آنچه كه در شكل زير نشان داده شده هميشه قابل حصول نيست. تشكيل حباب هوا و پايين ماندن نسبت به آپكس كون نادرنيست.
شکل 20.8: فيتينگ لنز در كراتوكنوس - تماس سه نقطهای
شکل 20.11: فيتينگ لنز در كراتوكنوس پيشرفته
توپوگرافی قرنیه
واقعيت سفارش كنتاكت لنز به كمك آناليز كامپيوتري فتوكراتوگرامها - يا - ويديوكراتوگرافها يك جاذبه شده است. تجهيزات توپوگرافر براي آنهايي كه تعداد زيادي فيتينگ در بيماران كراتوكنوس انجام ميدهند به دلايل زير ابزاري حياتي اند:
- تأييد تشخيص
- تعيين محل آپكس كون
- تعيين محل پهناي منطقه كون
- تهيه اعداد مشابه كراتومتري و ساير رقمهاي منحني
- اندازهگيريهاي اكسنتريسيتي قرنيه
توپوگرافی قرنیه در کراتوکنوس - نقشه رنگی نشاندهنده تغییرات انحنای قرنیه
گزینههای درمانی
لنزهای مناسب برای کراتوکنوس
تعداد زیادی از بیماران کراتوکنوسی به وسیله کنتاکت لنزهای قرنیهای درمان میشوند. طراحيهاي قديمي (Older designs) لنزهای قرنیهای معمولاً بزرگ و نسبتاً مسطح بودند.
تعدادي ازمحصولات جديد در سالهاي اخير وارد بازار شدهاند - براي مثال لنزهاي روز- كي (Rose-K Lenses) و لنزهاي كلك (KELK Lenses) كه هر دو بر مبناي ارتفاع ساژيتال هستند. لنزهاي شفرد- كي (Shepherd-K Lenses) و بسياري لنزهاي ديگر. تمام اين لنزها امتياز فيتينگ آسان و راحتي بيمار را دارا هستند.
لنزها با ديامتر بزرگ (Large-diameter Lenses) مانند لنزهای اسکلرال برای مواردی که لنزهای کوچک خوب فیت نمیشوند یا ناراحت هستند، روز به روز عمومیتر میشوند.
منابع و مراجع
- Woodward EG. (1980). Keratoconus: diagnosis and management. British Orthoptic Journal, 37, 24-31.
- Fleischer B. (1906). Über einen Ring an der Hornhaut. Klinische Monatsblätter für Augenheilkunde, 44, 228-231.
- Cox I. (1984). The long-term prognosis in keratoconus. Eye, 2, 97-108.
- Ruben M, Trodd R. (1976). Contact lens management of keratoconus. British Journal of Ophthalmology, 60, 776-781.
- Krachmer JH, Feder RS, Belin MW. (1984). Keratoconus and related noninflammatory corneal thinning disorders. Survey of Ophthalmology, 28, 293-322.
- Rabinowitz YS. (1998). Keratoconus. Survey of Ophthalmology, 42, 297-319.
- Tufi SJ, Moodaley LC, Gregory WM, et al. (1994). Prognostic factors for the progression of keratoconus. Ophthalmology, 101, 439-447.
×
![]()
